કોણ છે છઠ્ઠી મૈયા? જેની પૂજા માટે ઉમટી પડે છે કરોડો શ્રદ્ધાળુ

દિવાળીના સમાપન સાથે જ મહાપર્વ છઠની તૈયારીઓ શરૂ થઈ જાય છે. ચાર દિવસીય લોક આસ્થાના આ મહા ઉત્સવ માટે લોકો દૂર-દૂરથી પોતાના ગામડે આવે છે. તેને છઠ્ઠી માતામાં ઊંડી શ્રદ્ધા ધરાવે છે. દર વર્ષે લાખો અને કરોડો લોકો છઠ્ઠી મૈયાની પૂજા કરવા માટે તેમના ઘરે દોડી આવે છે. આવી સ્થિતિમાં આવો જાણીએ કોણ છે છઠ્ઠી મૈયા અને તેમનું શું મહત્વ છે.

બ્રહ્માજીની પુત્રી માનસ

પૌરાણિક કથાઓ અનુસાર છઠ્ઠી મૈયા બ્રહ્માજીની માનસ પુત્રી છે. તેને સૂર્ય ભગવાનની બહેન પણ માનવામાં આવે છે. છઠ દરમિયાન તેમની પૂજા કરવામાં આવે છે, તેથી આ તહેવારનું નામ છઠ છે. એકવાર બ્રહ્માજીએ બ્રહ્માંડની રચના કરવા માટે પોતાને બે ભાગમાં વહેંચી દીધા. જમણા ભાગમાં પુરુષ અને ડાબા ભાગમાં પ્રકૃતિ દેખાય છે.

પ્રકૃતિનો ભાગ

એવું માનવામાં આવે છે કે બ્રહ્માંડના પ્રમુખ દેવતા દેવી પ્રકૃતિના એક ભાગને દેવસેના કહેવામાં આવે છે. પ્રકૃતિનો છઠ્ઠ ભાગ હોવાને કારણે, દેવીને ષષ્ઠી નામ પણ છે, બોલચાલની ભાષામાં તેમને છઠ્ઠી મૈયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

માતાનો મહિમા

પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, સતયુગમાં રાજા પ્રિયમવદને કોઈ સંતાન નહોતું, ત્યારબાદ મહર્ષિ કશ્યપે યજ્ઞ કર્યો અને પોતાની પત્નીને યજ્ઞ માટે બનાવેલો પ્રસાદ ખાવા કહ્યું. પ્રસાદ ગ્રહણ કર્યા પછી, પ્રિયમવદની પત્ની માલિનીને એક બાળક થયો, પરંતુ તે મૃત જન્મ્યો.

પ્રેક્ટિસ શરૂ કરી

પ્રિયમવદ મૃત પુત્ર સાથે સ્મશાનગૃહમાં ગયા અને ત્યાં પુત્રએ વિયોગમાં પોતાના પ્રાણની આહુતિ આપવાનું શરૂ કર્યું. એવું માનવામાં આવે છે કે તે જ સમયે બ્રહ્માજીની માનસ પુત્રી ષષ્ઠી માતાએ અવતાર લીધો હતો. તેણે કહ્યું કે તેની પૂજા કરવાથી પુત્રનો જન્મ થશે. આ પછી રાજાએ માતાની સલાહ પ્રમાણે કર્યું અને તેને પુત્ર પ્રાપ્ત થયો. જ્યારે રાજાએ આ પૂજા કરી ત્યારે તે કારતક શુક્લ ષષ્ઠીનો દિવસ હતો, ત્યારથી આ પ્રથા ચાલી રહી છે.