ક્યારેક હાથથી બનેલા કાગળ પર ઇંગ્લેન્ડથી છપાઇને આવતી હતી પાંચ રૂપિયાની નોટ, અંગ્રેશ શાસકની હતી તસવીર

આજે અમે પાંચ રૂપિયાની તે કાગળની નોટો વિશે વાત કરીએ છીએ, જેનું પ્રિન્ટિંગ આજે બંધ થઈ ગયું છે. બજારમાં તમામ નોટો ભૂતકાળની છે. પાંચ રૂપિયાની આ કાગળની નોટ વિશે તમે બહુ ઓછું જાણતા હશો. તમે તેને અહીં અને ત્યાં જોશો. વર્ષ 2011થી પાંચ રૂપિયાની કાગળની નોટ છાપવાનું બંધ થઈ ગયું છે.

કુસુમ વિહારના અમરેન્દ્ર આનંદ, જે સિક્કા અને કાગળનું ચલણ એકત્ર કરે છે, તે કહે છે કે પાંચ રૂપિયાનું મહત્વ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે 1965 સુધી, પોસ્ટ ઓફિસ પાંચ રૂપિયાના રાષ્ટ્રીય વિકાસ કાગળો અને 12 વર્ષ જૂના રાષ્ટ્રીય સંરક્ષણના કાગળો જારી કરતી હતી. અક્ષરો.+

jagran

તેની વિશેષતા એ હતી કે પાંચ રૂપિયાના 12 વર્ષ પછી આઠ રૂપિયા 75 પૈસા મળતા હતા. લોકો તેનો સંગ્રહ પણ કરતા હતા. અમરેન્દ્રના જણાવ્યા અનુસાર, તેમના પોતાના સંગ્રહમાંથી 15 મે 1963ના રોજ ખરીદેલ 12 વર્ષીય રાષ્ટ્રીય રક્ષા પત્રનો ફોટો પણ છે.

પહેલા દરેક નોટ સાત ઈંચ લાંબી હતી

જો વાત કરીએ પાંચ રૂપિયાની પેપર કરન્સીની. ભારતમાં 1861થી પાંચ રૂપિયાની નોટ છાપવાનું શરૂ થયું. તે સાત ઇંચ લાંબુ અને ચાર ઇંચ પહોળું હતું. તેની વિશેષતા એ હતી કે તે ઈંગ્લેન્ડના હાથથી બનાવેલા કાગળ પર છાપવામાં આવતું હતું. તેના પર નોટ છાપવાની તારીખ છપાયેલી હતી. અંગ્રેજી ઉપરાંત અન્ય આઠ ભાષાઓમાં પાંચ રૂપિયા લખવામાં આવ્યા હતા. આ પ્રકારની નોટો 1925 સુધી છાપવામાં આવતી હતી. 1925 થી તેનું કદ ઘટાડીને પાંચ ઇંચ ચાર ઇંચ કરવામાં આવ્યું હતું અને તે બંને બાજુઓ પર છાપવામાં આવ્યું હતું. આ પણ માત્ર ઈંગ્લેન્ડથી જ છપાવવામાં આવતું હતું. જેમાં પાછળ આઠ ભાષામાં પાંચ રૂપિયા લખેલા હતા.

jagran

નોટો પર અંગ્રેજ શાસકોની તસવીરો છપાયેલી હતી

નાસિક, ભારતમાં પ્રિન્ટિંગ પ્રેસની સ્થાપના થયા પછી, આ નોટો નાસિકથી 1933 થી છાપવામાં આવી હતી. તેના પર ભારત સરકાર લખેલું હતું અને તેના પર અંગ્રેજ શાસકોની તસવીરો છપાયેલી હતી. 1935માં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાની રચના બાદ આ નોટો પર ભારત સરકારને બદલે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા લખવામાં આવ્યું હતું.+

jagran

 

હેરિટેજ ગેલેરીમાં કેદ થયેલી પેપર કરન્સીની સફર

1947 સુધી તેમના પર બ્રિટિશ શાસકોની તસવીરો છપાતી હતી. બ્રિટિશ શાસન હેઠળની છેલ્લી પાંચ રૂપિયાની નોટ પ્રથમ ભારતીય ગવર્નર સીડી દેશમુખના હસ્તાક્ષર સાથે જારી કરવામાં આવી હતી. અમરેન્દ્ર આનંદે જણાવ્યું કે તેમના મ્યુઝિયમ આનંદ હેરિટેજ ગેલેરીમાં આઝાદી પહેલા પાંચ રૂપિયાની પેપર કરન્સીની છે.

દરેક લેટેસ્ટ News અને Videos માટે લાઈક કરો