કરવા ચોથ પર જાણો ચોથ માતાના મંદિરનો ઇતિહાસ, જંગલમાં થયો હતો ચમત્કાર

ચોથ માતાનું મંદિર રાજસ્થાનના સવાઈ માધોપુરમાં બરવારા શહેરની નજીક આવેલું છે અને આ મંદિર 1451માં બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ મંદિર હજાર ફૂટથી વધુની ઊંચાઈ પર આવેલું છે. 571 વર્ષ જૂના એટલે કે, દેશના સૌથી જૂના મંદિરોમાંથી એક, આ મંદિરમાં 2 થી 3 લાખ મહિલાઓ કરવા ચોથના અવસર પર પૂજા કરે છે. આવો અમે તમને આ મંદિર સાથે સંબંધિત ઈતિહાસ અને માન્યતાઓ વિશે જણાવીએ.

ચોથ માતાના મંદિરનો ઈતિહાસ

આ મંદિરની સ્થાપના રાજા ભીમ સિંહ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. એવું માનવામાં આવે છે કે દેવી ચૌરુ માતાએ રાજા ભીમ સિંહ ચૌહાણને સ્વપ્નમાં દર્શન આપ્યા હતા અને અહીં તેમનું મંદિર બનાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. એકવાર રાજા સાંજે બરવાડાથી શિકાર પર જઈ રહ્યો હતો ત્યારે તેની રાણી રત્નાવલીએ તેને રોક્યો. જો કે, ભીમ સિંહે એમ કહીને વાત ટાળી દીધી કે ચૌહાણ એકવાર વહાણમાં બેસીને શિકાર કર્યા પછી જ ઉતરે છે. આ રીતે રાણીની વાતને અવગણીને ભીમસિંહ તેના કેટલાક સૈનિકો સાથે ગાઢ જંગલો તરફ ચાલ્યા ગયા.સાંજે, તેઓએ ત્યાં એક કાળિયાર જોયો, દરેક જણ તે હરણનો પીછો કરવા લાગ્યા. થોડી વાર પછી રાત પડી. રાત પડી હોવા છતાં ભીમસિંહ હરણનો પીછો કરતો રહ્યો. ધીમે ધીમે હરણ ભીમસિંહની નજરથી અદૃશ્ય થઈ ગયું. ત્યાં સુધીમાં સાથે આવેલા સૈનિકો પણ રાજા પાસેથી રસ્તો ભટકી ગયા હતા. એકલો રાજા વિચલિત થઈ ગયો.ઘણી શોધખોળ કરવા છતાં પીવા માટે પાણી મળ્યું ન હતું. આ કારણે તે બેહોશ થઈને જંગલમાં પડી ગયો. પછી ભીમ સિંહે પોતાની બેભાન અવસ્થામાં પચાલા તળેટીમાં ચૌરુ માતાની મૂર્તિને જોવાનું શરૂ કર્યું. થોડી વાર પછી તેણે જોયું કે જોરદાર વરસાદ પડવા લાગ્યો અને વીજળી ચમકવા લાગી. જ્યારે બેહોશી તૂટી ત્યારે રાજાએ તેની આસપાસ માત્ર પાણી જોયું.

આ ચમત્કાર ગાઢ જંગલમાં થયો હતો

રાજાએ પહેલા પાણી પીધું. ત્યાં અંધારી રાતમાં તેની નજર એક તેજસ્વી છોકરી પર પડી. બાળકી રમતી જોવા મળી હતી. રાજાએ પૂછ્યું કે તમે આ જંગલમાં એકલા શું કરો છો? તારા માતા-પિતા ક્યાં છે.’
છોકરીએ પોપટના અવાજમાં કહ્યું કે ‘હે રાજા, મને કહો કે તમારી તરસ છીપાય છે કે નહીં.’ આટલું કહીને યુવતી તેના સાક્ષાત દેવી સ્વરૂપમાં આવી ગઈ. પછી રાજા તેના પગે પડ્યો. કહ્યું, “હે આદિશક્તિ મહામાયા! મારે તારી પાસેથી કંઈ નથી જોઈતું, જો તું મારાથી પ્રસન્ન હોય તો હંમેશા અમારા પ્રાંતમાં રહેજે.’ પછી એવું થશે, એમ કહીને દેવી અદૃશ્ય થઈ ગઈ.

રાજાએ મૂર્તિ સ્થાપિત કરાવી

રાજાને ત્યાં ચોથ માતાની મૂર્તિ મળી. એ જ ચોથ માતાની મૂર્તિ સાથે રાજા બરવાડા પાછા ફર્યા. બરવાડામાં આવતાં જ રાજાએ રાજ્યની સમગ્ર પરિસ્થિતિ જણાવી. પછી પુરોહિતોની સલાહથી, સંવત 1451માં બરવાડા પર્વતની ટોચ પર, માઘ કૃષ્ણ ચતુર્થીએ તે મૂર્તિને કાયદા પ્રમાણે મંદિરમાં સ્થાપિત કરાવી.કહેવાય છે કે ત્યારથી આજદિન સુધી અહીં ચોથ માતાનો મેળો ભરાય છે. કરવા ચોથના તહેવાર નિમિત્તે અનેક રાજ્યોમાંથી લાખો ભક્તો મંદિરમાં દર્શન કરવા આવે છે.

સુહાગીન સ્ત્રીઓને વરદાન મળે છે

આ મંદિર ખાસ પરિણીત યુગલ માટે છે. કરવા ચોથના તહેવાર નિમિત્તે, પરિણીત મહિલાઓ તેમના હનીમૂનની સુરક્ષા માટે અહીં પ્રાર્થના કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ચોથ માતા ગૌરી દેવીનું એક સ્વરૂપ છે. તેમની પૂજા કરવાથી ન માત્ર અખંડ સૌભાગ્યના આશીર્વાદ મળે છે, પરંતુ વિવાહિત જીવનમાં પણ ખુશીઓ વધે છે.700 પગથિયાં ચઢવા પડશે
આ મંદિર સવાઈ માધોપુર શહેરથી 35 કિમી દૂર અરવલ્લી પર્વત પર, સુંદર-લીલા વાતાવરણ અને ઘાસના મેદાનો વચ્ચે આવેલું છે. તેની રચના સફેદ આરસના પથ્થરોથી બનેલી હતી. દિવાલો અને છત પર શિલાલેખ સાથે, તે પરંપરાગત રાજપૂતાના સ્થાપત્ય શૈલીની લાક્ષણિકતાઓ દર્શાવે છે. મંદિર સુધી પહોંચવા માટે 700 પગથિયાં ચઢવા પડે છે.

ચોથ માતા બજાર

આ મંદિર પરિસરમાં દેવીની મૂર્તિ ઉપરાંત ભગવાન ગણેશ અને ભૈરવની મૂર્તિઓ પણ જોવા મળે છે. પૂજારીના જણાવ્યા અનુસાર હડોટી વિસ્તારના લોકો દરેક શુભ કાર્ય પહેલા ચોથ માતાને આમંત્રણ આપે છે. દ્રઢ શ્રદ્ધાને કારણે, બુંદી રાજવી પરિવારના સમયથી, તે કુલ દેવી તરીકે પૂજાય છે. એટલું જ નહીં, માતાના નામે કોટામાં ચોથ માતાનું બજાર પણ છે.

કેવી રીતે પહોંચવું અને ક્યારે જવું

આ મંદિરમાં વર્ષમાં કોઈપણ સમયે જઈ શકાય છે, પરંતુ નવરાત્રિ અને કરવા ચોથ દરમિયાન મુલાકાત લેવાનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. નવરાત્રિ દરમિયાન અહીં મેળો ભરાય છે. આ સિવાય તમે તમારા પતિને લાંબા આયુષ્ય અને સુખી દામ્પત્ય જીવનની શુભેચ્છા આપવા માટે કોઈપણ સમયે અહીં જઈ શકો છો.જયપુર કેવી રીતે પહોંચવું
આ મંદિરની મુલાકાત લેવા માટે તમારે પહેલા સવાઈ માધોપુર પહોંચવું પડશે. ચોથ કા બરવારા જયપુરથી 130 કિમી દૂર છે. જયપુરથી અહીં સુધી લોકલ ટ્રેનો દોડે છે. આની મદદથી તમે ગમે ત્યારે સરળતાથી અહીં પહોંચી શકો છો.